
Bilet satış ve kart dolum kiosku (TVM) nedir?
Bilet satış ve kart dolum kiosku (TVM, Ticket Vending Machine), yolcunun bilet almasını, ulaşım kartına bakiye yüklemesini ya da yeni kart almasını personel olmadan yapabildiği self servis cihazıdır. Cihazın hangi işlemleri sunabileceği donanımdan çok, bağlı olduğu biletleme ve kart yönetim yazılımına bağlıdır.
Belediyeler ve toplu taşıma işletmeleri için TVM seçimi yalnızca bir cihaz alımı değildir; nakit yönetimi, ödeme altyapısı, saha servisi ve merkezi sistem entegrasyonu birlikte değerlendirilmesi gereken bir operasyon kararıdır. Aşağıda seçim sırasında hangi soruların sorulması gerektiği özetlenmiştir.
Bir TVM hangi bileşenlerden oluşur?
TVM; dokunmatik ekran, endüstriyel bilgisayar, kart okuyucu ve ödeme birimlerinin güvenli bir kabin içinde birleştiği bir sistemdir. Her projede tüm bileşenlere gerek yoktur; bileşen seçimi proje gereksinimine göre yapılır.
| Bileşen | Görevi | Seçimde sorulacak soru |
|---|---|---|
| Dokunmatik ekran | Yolcunun işlem yaptığı arayüz | Dış mekânda okunabilir mi? Dokunmatik teknolojisi ve cam yapısı nedir? |
| Endüstriyel bilgisayar | Biletleme yazılımını çalıştırır | Hangi işletim sistemi ve işlemci? Uzun süreli tedarik mümkün mü? |
| Kart okuyucu / dispenser | Ulaşım kartını okur, yazar veya yeni kart verir | Hangi kart teknolojileri destekleniyor? Kart stoğu nasıl izleniyor? |
| Banknot ve bozuk para birimi | Nakit ödeme alır | Hangi banknot ve madeni paraları kabul eder? Doluluk uyarısı var mı? |
| Para üstü ve geri dönüşüm ünitesi | Para üstü verir | Para üstü kapasitesi ve yeniden doldurma süreci nedir? |
| POS / ödeme terminali | Banka ve temassız ödeme | Ödeme kuruluşu ve banka gereklilikleri nelerdir? |
| Termal yazıcı, barkod/QR okuyucu | Bilet, fiş ve doğrulama | Kâğıt bitişi ve sıkışma nasıl bildiriliyor? |
| Kamera ve güvenlik sensörleri | Güvenlik ve izleme | Kişisel verilerin korunması nasıl sağlanıyor? |
| UPS ve haberleşme | Kesintiye karşı güç ve ağ bağlantısı | Güç kesintisinde cihaz nasıl davranıyor? Ağ kopunca işlem kuyruğa alınıyor mu? |
| Güvenli kabin | Para ve donanımın fiziksel korunması | Kabin hangi koşullara ve vandalizme karşı tasarlandı? |
Hangi işlemleri sunacağını ne belirler?
Bir TVM’nin tek kullanımlık bilet satışı, kart dolumu, bakiye sorgulama veya yeni kart verme gibi işlemleri sunabilmesi, biletleme ve kart yönetim sistemiyle yapılan entegrasyona bağlıdır. Donanım bu işlemlere hazır olabilir; ancak işlem listesini belirleyen yazılım ve merkezi sistemdir.
Bu nedenle ihale veya teklif sürecinde donanım şartnamesi ile yazılım ve entegrasyon şartnamesi birbirinden bağımsız ele alınmamalıdır. Şu sorular baştan netleştirilmelidir:
- Merkezi biletleme sistemi hangi arayüzü (API/protokol) sunuyor, entegrasyonu kim yapacak?
- Çevrimdışı çalışma gerekiyor mu, işlemler ağ kesilince nasıl saklanıyor?
- Gün sonu mutabakat ve nakit raporlaması hangi sistemden alınacak?

Dış mekân koşulları neden ayrı bir tasarım konusudur?
Dış mekânda çalışan bir TVM, güneş ışığı, sıcaklık değişimi, toz, yağmur, darbe ve vandalizme karşı dayanmak zorundadır; bu koşullar iç mekân kiosklarıyla aynı donanımla karşılanmaz. Durak, iskele ve istasyon gibi yerlerde cihazın arızası doğrudan yolcu deneyimini ve gelir akışını etkiler.
Seçim sırasında şu başlıklarda belgeli değer isteyin:
- Ekran okunabilirliği: Güneş ışığında okunabilirlik için parlaklık değeri (nit) ve ekran yüzeyi.
- Koruma dereceleri: Kabin ve ekran için IP (toz/su) ve IK (darbe) dereceleri. Değerlerin hangi bileşene ait olduğunu sorun.
- Sıcaklık yönetimi: Çalışma sıcaklık aralığı ve soğutma/ısıtma yaklaşımı.
- Güç kesintisi: UPS kapasitesi ve güvenli kapanış davranışı.
- Fiziksel güvenlik: Para saklama bölümü, kabin kilitleri ve müdahale alarmı.
Bu değerlerin “dış mekâna uygun” ifadesiyle geçiştirilmemesi, model ve konfigürasyon bazında yazılı alınması önemlidir. IP ve IK kodlarının neyi ölçtüğünü Noya blogundaki “Rugged ne demek?” yazısında bulabilirsiniz.

Nakit yönetimi ve güvenlik nasıl planlanmalı?
Nakit kabul eden bir TVM’de asıl operasyonel yük, nakit toplama, para üstü doldurma ve doluluk takibidir. Cihazın nakit kapasitesi kadar bu süreçlerin sahadaki ekip tarafından nasıl yürütüleceği de seçimi etkiler.
- Nakit ve para üstü doluluk durumunun merkeze bildirilip bildirilmediği, saha ekibinin gereksiz ziyaretini azaltır.
- Güvenli kasa ve toplama prosedürü, kayıp ve güvenlik riskini belirler.
- Arıza, kâğıt bitişi veya sıkışma gibi durumlarda cihazın hangi uyarıları verdiği, müdahale süresini belirler.
Ödeme kabulü için neler netleştirilmeli?
Banka kartı ve temassız ödeme kabulü, cihaz donanımının yanı sıra ödeme kuruluşu ve bankanın gerekliliklerine bağlıdır. Ürün tarafında “uygun altyapı ve entegrasyonla” ifadesi yeterli değildir; hangi ödeme terminalinin, hangi banka veya ödeme kuruluşuyla, hangi onay sürecinden geçerek kullanılacağı baştan planlanmalıdır. Sertifikasyon adımları ödeme kuruluşuna göre değiştiği için bu konuda sözleşme aşamasında yazılı teyit alınmalıdır.
Uzaktan yönetim ve saha servisi nasıl hesaba katılmalı?
Yüzlerce cihaza ulaşan projelerde cihazın uzaktan izlenebilmesi, yazılım güncellemesinin merkezden yapılabilmesi ve saha servisinin planlanabilmesi, cihazın kendisi kadar önemlidir. Küçük bir pilot ile geniş saha yaygınlaştırması arasındaki fark, genellikle servis ve yedek parça planlamasında ortaya çıkar.
Samsun Büyükşehir Belediyesi’nin otomatik SAMKART dolum kiosk projesi bu ölçek büyümesinin bir örneğidir: Noya’nın proje sayfasında paylaşıldığı üzere proje 2014 yılında 18 cihazla başlamış ve 2017 sonu itibarıyla 56 cihaza ulaşmıştır. Proje ayrıntıları Noya’nın proje sayfasında yer almaktadır.
Teklif ve şartname hazırlarken hangi sorular sorulmalı?
Aşağıdaki liste, belediye ve ulaşım işletmelerinin TVM teklifini değerlendirirken kullanabileceği soruları özetler.
| Alan | Sorulacak soru |
|---|---|
| Entegrasyon | Merkezi biletleme sistemiyle entegrasyonu kim yapıyor? Test ve devreye alma süreci nasıl? |
| Dayanıklılık | Kabin için IP/IK, sıcaklık ve parlaklık değerleri model bazında belgeli mi? |
| Nakit | Kapasiteler nedir, doluluk bilgisi merkeze iletiliyor mu? |
| Ödeme | Hangi ödeme altyapısı ve onay süreci gerekiyor? |
| Yönetim | Uzaktan izleme, güncelleme ve arıza bildirimi nasıl yapılıyor? |
| Servis | Saha servis süresi, yedek parça ve garanti koşulları nedir? |
| Tedarik | Aynı konfigürasyonla ilerideki ek siparişler mümkün mü? |
| Güvenlik | Fiziksel ve siber güvenlik önlemleri nelerdir? |
Noya perspektifi
E-Life, Noya’nın kendi tasarım ve üretimi olan marka ailesidir ve bilet satış ile kart dolum kioskları bu ailede yer alır. Noya’nın web sitesinde E-Life TVM-500 ve TVM-2000 modelleri listelenmiştir: ürün sayfasındaki bilgiye göre TVM-500 için 15 inç PCAP dokunmatik ve 1000 nit parlaklık, TVM-2000 için 15 inç XGA PCAP dokunmatik ekran ve Intel Celeron J1900 işlemci belirtilmiştir. Kart okuyucu, kart dispenser, banknot ve bozuk para kabul ünitesi, para üstü ve ödeme terminali gibi bileşenler projeye göre yapılandırılır.
Her proje farklı olduğundan, hangi bileşenin gerektiği ve hangi entegrasyonun yapılacağı gereksinim analiziyle belirlenir. Noya, bu analizi belediye ve ulaşım işletmeleriyle birlikte yürütmeye hazırdır.
TVM projeniz için gereksinim analizi
Bileşenleri, entegrasyonu ve saha servis planını projenize göre birlikte netleştirelim.
Sık sorulan sorular
TVM nedir?
TVM (Ticket Vending Machine), yolcunun bilet satın alması, ulaşım kartına bakiye yüklemesi veya kart edinmesi için kullandığı self servis bilet satış cihazıdır.
Kart dolum kiosku ile bilet satış kiosku aynı mıdır?
Aynı donanım hem bilet satışı hem kart dolumu yapabilir. Sunulan işlemler, bağlı olduğu biletleme ve kart yönetim yazılımına göre belirlenir.
TVM açık havada kullanılabilir mi?
Kabin ve bileşenler dış mekân koşullarına göre tasarlanmışsa kullanılabilir. Bunun için ekran parlaklığı, IP ve IK dereceleri ve çalışma sıcaklık aralığının model bazında belgelenmesi gerekir.
TVM hangi ödeme yöntemlerini destekler?
Nakit, banka kartı ve temassız ödeme seçenekleri donanım ve ödeme altyapısına göre yapılandırılabilir. Kart ödemesi için ödeme kuruluşu ve bankanın gereklilikleri ayrıca netleştirilmelidir.
Bir şehir için kaç TVM gerekir?
Cihaz sayısı, yolcu yoğunluğu, işlem türü ve nakit/kartlı işlem oranına göre belirlenir. Bu nedenle pilot uygulama ve kullanım verisiyle kademeli genişleme genellikle daha güvenli bir yaklaşımdır.
Noya’nın TVM’lerini kim üretiyor?
Bilet satış ve kart dolum kioskları, Noya’nın kendi tasarım ve üretimi olan E-Life marka ailesinde yer alır.